Woordhelder

Cito toets

De eindtoets CITO voor het basisonderwijs is in een gesproken versie en in een vergrote versie beschikbaar. Het gaat hierbij om exact dezelfde toets, alleen in een andere afname-vorm. Dyslectische leerlingen kunnen tevens extra tijd krijgen. De hoeveelheid extra tijd dient in overleg met de leerkracht te worden bepaald. Bespreek tijdig met de interne begeleider of leerkracht in welke vorm de CITO-toets bij uw kind wordt afgenomen.

 

Examens
Het College voor Toetsen en Examens (CvTE) heeft een brochure uitgebracht waarin de mogelijkheden voor kandidaten met een beperking bij het centrale examen staan. De regelgeving in de laatste brochure heeft een langere geldigheid. In de brochure is vastgelegd welke mogelijkheden er zijn om examen te maken voor leerlingen met een beperking. Dyslexie is één van deze beperkingen. Op grond van dit artikel mag de directeur van de school zelf bepalen of een leerling aangepast examen mag doen en op welke wijze. Als een leerling aangepast het examen maakt moet dit gemeld worden aan de inspectie. Voor leerlingen met dyslexie geldt in ieder geval dat ze 30 minuten langer mogen doen over het examen, de zogenaamde tijdsverlenging.

Belangrijk voor leerlingen met dyslexie:

  • De gangbare aanpassing voor dyslectische leerlingen betreft verklanking (het laten voorlezen van teksten). NIET toegestaan zijn onder andere spellingkaarten of een digitaal woordenboek.
  • Voor leerlingen met dyslexie mag het examen worden aangeboden met een softwareprogramma of daisy speler die de tekst laat voorlezen. Wanneer er met een softwareprogramma gewerkt wordt moet deze offline werken. De school mag de gesproken versie aanbieden als de school beschikt over een verklaring van een ter zake kundig psycholoog of orthopedagoog die de diagnose dyslexie heeft gesteld (dyslexieverklaring). In deze verklaring hoeft niet expliciet te staan dat audio aanbieden een vereiste is. 
  • Het is NIET toegestaan om een alternatief voor Daisy of voorleessoftware te bieden. Zo mag het laten voorlezen van de tekst door een mens dus niet. 

Let er op dat de directeur de benodigde aanpassingen aanvraagt voor 31 januari van het schooljaar waarin examen gedaan wordt! Lees hier welke aanpassingen mogelijk zijn.

Welke hulpmiddelen zijn toegestaan?
Het examen kan voor leerlingen met dyslexie op 2 verschillende manieren aangevraagd worden:

Op Daisy-cd-rom
Als iemand examens gaat maken op Daisy-cd-rom dan heeft deze persoon een Daisy speler of een computer met Daisy-software nodig. Het grote voordeel van Daisy is dat de tekst wordt voorgelezen met een menselijke stem. Het nadeel is dat alleen examens voor het eerste tijdvak in Daisy worden ingelezen. Als een kandidaat die Daisy gebruikt herexamens moet maken, dan kan hij/zij geen gebruik meer maken van audio-ondersteuning met de Daisy-speler. Wel kan deze kandidaat overstappen of het herexamen maken met behulp van tekst-PDF. De tekst-PDF kan dan voorgelezen worden met voorleessoftware. Dit is niet aan te raden bij kandidaten die niet gewend zijn te werken met voorleessoftware.

Als tekst-pdf
Wanneer iemand examens gaat maken met behulp van tekst-pdf dan heeft deze persoon in ieder geval een computer nodig. Handig aan een pdf is dat de tekst gemakkelijk vergroot kan worden, door in te zoomen. In de meeste gevallen is het handig als de tekst van het examen ook voorgelezen kan worden. In dat geval dient er op de computer ook voorleessoftware geïnstalleerd te zijn.

ClaroRead en TextAid
Het College voor Toetsen en Examens (CvTE) heeft een aantal eisen opgesteld waaraan een computer moet voldoen waarop examens gemaakt worden. Ten eerste mag er geen internetverbinding zijn en moet er geprint kunnen worden. Verder is een digitaal woordenboek of een digitale atlas verboden. Wel mag er gebruik worden gemaakt van de spellingcontrole. Het is toegestaan om met ClaroRead examens te maken. U dient dan te beschikken over de speciale ClaroRead SE-versie. Deze versie is gratis bij een particuliere licentie of een schoollicentie. Beschikt u nog niet over ClaroRead SE, neem dan contact met ons op.

TextAid is een programma dat werkt in de Cloud. Met TextAid zelf is het niet toegestaan om examens te maken. Voor TextAid is een offline variant beschikbaar voor Windows computers of als offline extensie voor Chromebooks. Met deze offline varianten kan wel examen worden gemaakt. Neem voor meer informatie contact met ons op.

Nu is alleen een computer niet specifiek geschikt voor leerlingen met dyslexie. Vastgesteld is dat alle leerlingen tijdens het schriftelijk examen gebruik mogen maken van een computer. Voor examens waar de spelling wordt beoordeeld is spellingcontrole niet toegestaan, behalve voor leerlingen met dyslexie. Voor examens waar de spelling niet meetelt is spellingcontrole sowieso toegestaan (mits de school dit toestaat). Deze leerlingen krijgen dan het examen op papier of digitaal als pdf maar vullen de antwoorden altijd in op de computer.

Leerlingen met dyslexie hebben het recht om het examen te maken met behulp van tekst-pdf. De lay-out van het examen is dan exact gelijk aan die van de papieren versie. De papieren versie hoeft dan ook niet uitgedeeld te worden aan een leerling die zijn of haar examen met behulp van tekst-PDF maakt. Eén uitzondering: voor het meten en tekenen dienen de originele examenbladen te worden gebruikt, dit kan namelijk niet op de computer.

Tekst-PDF laten voorlezen
Een tekst-PDF kan worden voorgelezen met ClaroRead of de offline varianten van TextAid. Dit kan dan gewoon in Adobe Reader of met ClaroRead Boeklezer. Het examen behoeft geen enkele aanpassing en zal met meeleesmarkering worden voorgelezen. ClaroRead leest automatisch in de kolommen (en dus niet door de kolommen heen).

Oefenen
Verder adviseren wij examenkandidaten met klem om goed te oefenen met de hulpmiddelen. Maak dus een aantal proefexamens met de Daisy-speler of met tekst-PDF (voorleessoftware). Dit voorkomt stress voor of tijdens het examen.

Update n.a.v. berichtgeving omtrent computerproblemen bij DUO (Examen 2019)
Balans heeft direct een brief naar de minister gestuurd nadat bekend werd dat er mogelijk geen digitale versie van de eindtoets beschikbaar zou komen door ICT-problemen bij DUO. Deze heeft snel en adequaat gereageerd. Er komt gewoon een digitale versie van de eindtoets. Lees er hier meer over: https://www.balansdigitaal.nl/lobby/heeft-uw-kind-dyslexie-regel-dan-op-tijd-een-gesproken-eindtoets/